1. Sơ lược về điện Kiến Trung

Một điều thú vị về điện Kiến Trung là nơi đây không chỉ từng bị phá hủy , mà trước đó cũng đã từng bị triệt giải và bỏ hoang 2 lần. 

Cái tên ban đầu của điện Kiến Trung là lầu Minh Viễn (1827-1876) dưới thời vua Minh Mạng nơi đây là nơi vua dùng để ngắm cảnh với 3 tầng cao, nhưng về sau xuống cấp nên đã được giải thể.

Đến 1915, vua Duy Tân cho xây dựng Du Cửu Lâu trên nền cũ của lầu Minh Viễn, với phong cách phương tây, nhưng chỉ sau vài tháng sử dụng, vua Duy Tân bị phế vị.

Sau một khoảng thời gian hoang phế, nơi đây lại được tân trang và được vua Khải Định và con ông là vua Bảo Đại dụng làm nơi ở và làm việc.

1.1. Nơi ở của 2 vị vua cuối cùng của triều Nguyễn

Từ năm 1923-1925, vua Khải Định đến đây sinh sống đã đổi tên nơi đây thành Điện Kiến Trung với ý nghĩa của từ “kiến” là thành lập, dựng nên; chữ “trung” là không thiên lệch. Trước khi dọn vào, vua đã dành ra 2 năm để cải tạo điện với phong cách pha trộn giữa kiến trúc Pháp, kiến trúc phục hưng của Ý và kiến trúc cổ truyền Việt Nam.

Vua cũng băng hà tại nơi đây vào ngày 6/11/1925, trong lễ tang của vua điện Kiến Trung được phục ở dạng đồ mã để đốt khi kết thúc lễ an táng. 

Sau này con ông là vua Bảo Đại cùng gia đình cũng chọn nơi đây sinh sống và làm việc. Nội thất được vua Bảo Đại chỉnh trang hiện đại hơn.

1.2. Điện Kiến Trung bị phá hủy

Kiến Trung điện từng là nơi chứng kiến cuộc thương thảo lịch sử giữa chính quyền cách mạng lâm thời Việt Nam năm 1945 với hoàng đế Bảo Đại, trong cuộc đàm phán này vua đã thống nhất “nhường ngôi” cho Việt Minh, một chứng nhân gắn liền cùng lịch sử Việt Nam.

Và cuối cùng, vào tháng 2/1947 – sau 24 năm tồn tại ngắn ngủi, điện đã bị phá hủy do tác động của chiến tranh.

1.3. Kiến trúc độc đáo giao thoa giữa Đông và Tây

Kiến trúc của kiến trung điện là sự giao thoa hoàn hảo giữa tinh hoa phương Đông và Tây. Khác với đa phần những ngôi điện trong Đại nội sẽ đậm đà bản sắc Á Đông, thì điện lại xen lẫn hơi hướng kiến trúc Pháp và Ý, những bức tường bên trong điện được trang trí với hoa văn đậm chất phương Tây. 

Ngoại thất bên ngoài thì mang đậm nét truyền thống, phần mái của Kiến Trung điện được lợp ngói phẳng (bình ngõa) được tráng men vàng, được ốp thẳng lên ngói liệt mộc nhờ một lớp vôi vữa.

Ngoài ra điểm đặc sắc nhất là những bích họa, tượng đài tạo nên bởi nghệ thuật khảm sứ, nhờ vào bàn tay của những người thợ lành nghề, những mảnh sứ vụn đã được thổi hồn thành những tác phẩm đẹp sống động, điểm tô thêm cho công trình. 

Đọc thêm về nghệ thuật khảm sứ Huế tại đây

Video có hình ảnh của điện Kiến Trung

2. Phục dựng điện Kiến Trung

Qua nhiều năm chỉ là đống tàn tích hoang phế, vào tháng 2/2019, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã khởi công phục hồi lại Kiến Trung điện, sau 5 năm chờ đợi thì đầu năm 2024 di tích này đã được hoàn thành tu bổ và mở cửa đón khách. Tổng mức kinh phí cho dự án là hơn 123 tỷ đồng.

2.1. Ý nghĩa của việc phục dựng điện Kiến Trung

Việc phục dựng lại điện Kiến Trung không những có ý nghĩa quan trọng trong quá trình bảo tồn và gìn giữ Quần thể Di tích Cố đô Huế mà đây còn là tiền đề để khởi động thêm những dự án tôn tạo và khôi phục những công trình khác của di sản vô giá này.

Nhờ vào đó còn tạo thêm sức hút du lịch cho Huế, du khách có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp độc đáo của điện cũng như câu chuyện lịch sử đằng sau một công trình.

2.2. Những tranh cãi xoay quanh việc phục dựng không giống nguyên gốc

Trong quá trình tôn tạo, dự án này đã vấp phải nhiều tranh cãi. Theo báo Tuổi trẻ, nhiều nhà nghiên cứu văn hóa và kiến trúc sư cho rằng đã có nhiều sai lệch trong thiết kế khi phục dựng, đây được xem như thiếu tôn trọng di sản.

Điện kiến trúc giữa giai đoạn của vua Khải Định và vua Bảo Đại có một số điểm khác biệt, theo chuyên gia thì phiên bản phục dựng này không thống nhất thời kỳ, ngoại thất thì theo thời của vua Bảo Đại nhưng nội thất lại mô phỏng theo Khải Định. Như vậy đã làm mất đi tính đồng đại và nguyên gốc của công trình.

Ngoài ra còn một số chi tiết sai lệch, như bản phục dựng chỉ có duy nhất 1 cầu thang, trong khi trên thực tế thì vua không cùng thang với gia nhân. Nhưng đã có sự phản hồi từ chủ đầu tư rằng họ đã nghiên cứu và không tìm thấy vị trí phù hợp để đặt thang thứ 2.

Bên cạnh đó còn có vấn đề về phần ngói, nhưng bên phục dựng đã phản hồi sự thay đổi này là để hợp lý mặt kỹ thuật và đảm bảo công trình ổn định dưới khí hậu của Huế.

3. Tham quan điện Kiến Trung tại kinh thành Huế

Điện kiến Trung nằm trong trung tâm khu vực Tử Cấm Thành của Đại Nội Huế, nên nếu muốn đến đây chiêm ngưỡng du khách chỉ cần mua vé vào thăm Đại Nội Huế với mức giá 200.000 VNĐ/người lớn và 40.000 VNĐ/trẻ em. 

Hiện nay các công trình tại khu vực Tử Cấm Thành đều bị xuống cấp theo thời gian hoặc bị tàn phá trong chiến tranh như điền Cần Chánh, điện Càn Thành. Cho nên sau khi tham quan Kiến Trung điện, bạn có thể ghé thăm những địa điểm lân cận ở khu vực khác trong Đại Nội như cổng Ngọ Môn, điện Thái Hòa.