1. Hang ngọc động ở đâu trong hang Sơn Đoòng?

Ngọc động xuất hiện ở nhiều vị trí trong hang Sơn Đoòng, ở mỗi khu vực khác nhau những viên ngọc này sẽ có những đặc điểm khác nhau. 

2 nơi điển hình nhất có vỉa ngọc đó chính là gần khu vực hành lang Passchendaele và gần cửa sau của hang Sơn Đoòng. Tuy 2 vị trí này không quá cách xa nhau nhưng ngọc tại hành lang lại trông khá xù xì và thô ráp, bởi nơi đây là khu vực khô. Còn ruộng ngọc gần cửa hang lại có bề mặt trơn phẳng và bóng bẩy, những viên ngọc nơi đây cũng có kích thước lớn hơn (ước chừng đường kính 5cm thuộc dạng rất to). Vậy vì sao lại có sự khác biệt như thế?

2. Sự hình thành nên những “viên ngọc” độc đáo

Những dòng nước mưa thẩm thấu vào vòm hang, đi qua những tầng đá vôi, len lỏi qua những vết nứt nên phần nào hòa tan, mang trong mình 1 lượng canxi cacbonat (CaCO₃). Lượng khoáng chất này sẽ phủ quanh cát hoặc những vật thể nhỏ, dần dần kết tủa, tích tụ, hình thành nên các viên ngọc (tương tự như cách hình thành ngọc trai bên trong động vật thân mềm). Đây gọi là hiện tượng kết tinh khoáng chất một cách tự nhiên. Bên cạnh đó khi nước chuyển động từ cao xuống thấp, chúng chuyển động tròn đều nên tạo nên dạng hình cầu cho viên ngọc, tuy vậy nhưng ngọc trai hang động rất dễ bị biến chất nên trên thực tế sẽ có nhiều hình dạng khác nhau.

Lượng nước chứa canxit đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành nên kích thước của ngọc, bởi có nhiều khoáng chất thì mới có nhiều kết tinh. Điển hình như ngọc ở Passchendaele chỉ hình thành nhờ nước của mùa mưa và ở địa thế khô ráo nên ngọc sẽ thô, nhỏ hơn ngọc ở cửa hang – vị trí có nước chảy qua thường xuyên hơn. Hoặc hơn cả thế, chu trình này còn có khả năng hình thành nên các thạch nhũ trong hang.

Tốc độ phát triển của các cấu trúc thạch nhũ này ngoài yếu tố dư lượng canxit thì còn chịu ảnh hưởng bởi một số yếu tố khác như gió và sự lưu thông không khí.

3. Ngọc động mang lại giá trị gì đặc biệt?

Vẻ đẹp của ngọc trai động trong hang Sơn Đoòng vô cùng độc đáo, bởi chúng được xếp “ngay ngắn” bên trên các vỉa canxi một cách tự nhiên. Vào những ngày có mưa những viên ngọc lại càng trở nên lấp lánh hơn dưới ánh đèn pin.

Tuy nhiên vẻ đẹp của chúng chỉ thật sự đẹp khi được đặt đúng chỗ, bởi khi mang ra khỏi hang động thì chúng nhanh chóng chuyển màu và biến dạng. Chính vì thế các nhà khoa học địa chất đã nghiêm cấm hành vi mang ngọc ra khỏi động hay cũng không cho phép du khách chạm vào, vì mồ hôi của con người cũng làm ngọc bị biến đổi.

Ngoài ra ngọc trai hang động không được xem như đá trầm tích hay đá quý mà chỉ đơn giản là viên đá chứa canxi, bởi trong thành phần chúng không chứa bất kì khoáng chất quý hiếm nào cả. 

 Nhưng thay vào đó chúng lại mang giá trị quang trọng trong nghiên cứu địa chất, dù ngọc trai động có xuất hiện trong các hang động nhưng số lượng rất ít và rất hiếm có nơi nào có ngọc kích thước to như ở hang Sơn Đoòng. 

4. Chiêm ngưỡng vẻ đẹp của hang

4.1. Điều cần biết khi thám hiểm thực tế hang Sơn Đoòng

Những ruộng ngọc trai động nằm ở gần cuối hang Sơn Đoòng, cho nên có thể nói, để chiêm ngưỡng tận mắt vẻ đẹp của ngọc động là không hề đơn giản, là một hành trình đầy gian nan.

Hiện nay chỉ có duy nhất 2 công ty du lịch được phép khai thác du lịch thám hiểm hang Sơn Đoòng đó chính là Oxalis Adventure và Hang En Cave Exploration. Ngoài ra số lượng người được đăng ký cũng được giới hạn 1000 khách/năm. Chính vì thế để đặt chân đến đây không phải dễ dàng, nhiều du khách đã phải đặt lịch trước nhiều năm. Việc không khai thác du lịch hang không đại trà chính là một cách để bảo tồn vẻ đẹp tự nhiên của hang.

Để tham quan ngọc động du khách cần đăng ký gói thám hiểm Sơn Đoòng 6 ngày 5 đêm trị giá 72.000.000 VNĐ/khách (giá theo Oxalis Adventure năm 2024). Hơn thế nữa, khách đăng ký thám hiểm còn phải đảm bảo được những điều kiện thể lực khắt khe như:

• Trong 12 tháng gần nhất phải đi 1 chuyến trekking qua đêm hoặc 1-2 chuyến trong ngày, lộ trình 8km/ngày, ở nơi có địa hình phức tạp như rừng, núi, đá, dốc.
• Phải có sự luyện tập thể lực thường xuyên như chơi bóng đá, đạp xe,… có thể chạy 5km liên tục trong 50 phút hay leo 5 tầng lầu mà không chóng mặt, khó thở.

Những điều kiện trên nhằm đảm bảo an toàn cho du khách bởi đây là những hoạt động đòi hỏi thể lực cao, bởi trong tour du lịch du khách phải băng sông suối khoảng 50 lần hay phải vượt qua Bức tường Việt Nam cao 90m.

4.2. Ngắm nhìn vẻ đẹp hang ngọc động qua màn ảnh

Hoặc đơn giản hơn, chúng ta có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp của ngọc động thông qua màn ảnh.