1. Vẻ đẹp văn hóa làng chài Hạ Long

Tồn tại song song với sự nhộn nhịp của một thành phố du lịch thì những làng chài bình dị vẫn âm thầm tồn tại cùng đời sống của người dân Hạ Long. Vẻ đẹp của làng chài Hạ Long không chỉ nằm ở cảnh sắc thiên nhiên mà còn ở chính cuộc sống của người dân nơi đây. Họ là những con người chất phác, hiền hậu, sống gắn bó với biển và tạo nên nét văn hóa độc đáo riêng. Cuộc sống của họ tuy vất vả, gian nan nhưng luôn tràn đầy niềm vui và sự lạc quan.

Lịch sử hình thành và phát triển của các làng chài Hạ Long gắn liền với nền văn hóa Hòa Bình – Bắc Sơn nổi tiếng. Nền văn hóa Soi Nhụ với lịch sử hơn 25.000 năm, cùng với văn hóa Cái Bèo, đã tạo nên những giá trị văn hóa độc đáo cho Hạ Long ngày nay.

Những câu hò giao duyên cũng như ca dao tục ngữ được người dân “quen với nắng gió” nơi đây cất lên như để gửi gắm những tâm tư tình cảm, những lời hát không phải để than trách cuộc đời vất vả bấp bênh mà là lời để trải lòng của ngư dân, tạo nên đời sống tinh thần đầy phong phú. 

Du lịch làng chài tuy không quá được đầu tư nhưng là một trải nghiệm thú vị cho những du khách muốn hòa mình vào cuộc sống địa phương. Khung cảnh bình yên của những mái nhà bè êm dịu dập dìu theo sóng nước, những đứa trẻ năng động chịu thương chịu khó chèo thuyền đi đến những lớp học nhỏ để tìm con chữ luôn để lại ấn tượng khó phai trong lòng du khách. Dù mang vẻ đẹp bình dị nhưng không gian ấy lại man mác buồn nao lòng.

2. Những làng chài truyền thống tại Hạ Long

Tuy những làng chài ngày càng thưa thớt ngư dân dần những vẻ đẹp văn hóa này vẫn còn được gìn giữ, song song với nghề đánh bắt truyền thống thì người dân nơi đây bắt đầu kết hợp làm du lịch, mỗi làng lại phát triển theo một mô hình thế mạnh riêng biệt để thu hút khách du lịch.

 2.1. Làng chài Cửa Vạn 

Đầu tiên phải kể đến làng chài Cửa Vạn, nơi đây từng được trang Bright Side bình chọn ở vị trí số 7 trong danh sách những ngôi làng đẹp như tranh. Làng chài Cửa Vạn có thể xem là một làng chài cổ xưa nhất Hạ Long bởi nơi đây được hình thành từ làng Trúc Võng và Giang Võng có lịch sử phát triển lâu đời.

Tại đây hiện tại có hơn 300 hộ dân mưu sinh bằng nghề biển, tạo nên khung cảnh đời sống nhộn nhịp những giản dị giữa biển nước, nguồn cảm hứng cho nhiều nhíp ảnh gia nước ngoài tìm đến để tác nghiệp. Nơi đây còn là trung tâm văn hóa của các làng chài khác, bởi cứ đến dịp rằm Trung Thu thì hầu hết cư dân sẽ kéo về đây để vui chơi, hội làng, những màn hát giao duyên của những đôi nam nữ sẽ được ngân nga dưới ảnh trăng rằm.

 Điểm đặc biệt ở nơi đây là hầu hết việc di chuyển đều bằng thuyền thúng nên sẽ là một trải nghiệm thú vị cho du khách. Ngoài ra nơi đây cũng được phát triển theo hướng du lịch kết hợp tham quan hệ sinh thái rừng, kết hợp cùng hoạt động leo núi và xem động vật hoang dã. 

Hơn thế tại đây cũng được xây dựng những không gian trưng bày, bảo tồn những giá trị văn hóa làng chài, nên du khách có thể tham quan để ngắm nhìn những hiện vật cũng như hiểu thêm về nơi đây.

 2.2. Làng chài Vung Viên 

Nổi tiếng không kém đó chính là làng chài Vung Viên, đây là một làng chài khá nhỏ chỉ gồm vài chục hộ dân, mặc dù không đông vui như làng chài Cửa Vạn nhưng nơi đây mang một vẻ đẹp hoang sơ riêng biệt, nếp sống của ngư dân nơi đây cũng lại rất đỗi dân dã và độc đáo.

Đánh cá cùng ngư dân bằng những công cụ truyền thống cũng chính là điểm thu hút khách du lịch nổi bật của nơi đây thông qua đó du khách có thể hiểu hơn về ngư cụ truyền thống và làng nghề “bán lưng cho trời” này , cùng với đó là những hoạt động như tham quan nuôi trai lấy ngọc.

 2.3. Làng chài Cống Đầm

Làng chài Cống Đầm khá xa khu vực đất liền, cũng khá nhỏ nhắn chừng 120 hộ dân, bù lại cảnh sắc nơi đây lại vô cùng hữu tình nên vẫn thu hút một lượng khách du lịch nhất định.

Ngoài ra còn có một số điểm khác như Ba Hang kết hợp hệ sinh thái rừng ngập mặn, trồng rừng; Làng Hoa Cương giới thiệu kỹ thuật nuôi trồng hải sản.

3. Bảo tồn vẻ đẹp của những làng chài tại Hạ Long

Từ những năm 2013 đã có những dự án tái định cư cho ngư dân làng chài, hỗ trợ người dân lên bờ để an cư. Song song với đó, UBND tỉnh Quảng Ninh cũng hết mình đưa ra những đề xuất để tiếp tục phát triển những mô hình làng chài gắn với phát triển du lịch riêng biệt. Những dự án này không chỉ để gìn giữ những giá trị truyền thống, nét đẹp di sản mà còn với đi kèm với việc hỗ trợ công ăn việc làm cho người dân. 

Đồng thời để thu hút nhiều khách du lịch hơn, UBND tỉnh Quảng Ninh cũng đầu tư và cho tôn tạo một số địa điểm, phục dựng những công trình liên quan đến giá trị văn hóa làng chài. Loại bỏ những công trình xuống cấp, không còn được sử dụng trên cơ sở bảo tồn nguyên gốc kiến trúc cũ.